Grootste waterberging van Nederland klaar voor gebruik

28 januari 2016 Minister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) opende vandaag de grootste waterberging van Nederland: Volkerak-Zoommeer. Het Volkerak-Zoommeer kan tijdens stormvloed op zee, gesloten stormvloedkeringen én een hoge waterstand op de rivieren worden ingezet als opvang van overtollig rivierwater. Deze waterberging kan 200 miljoen kuub extra water opvangen. Hiermee voorkomen we extreme hoogwaterstanden op het Hollands Diep, Haringvliet en het Spui en het omliggende gebied wordt beter beschermd tegen overstroming.
Klik op de foto voor meer foto's van de opening van Volkerak-Zoommeer

Minister Schultz: "Gelukkig is het nooit gebeurd, maar wat als de Deltawerken dicht zijn vanwege een noordwesterstorm en stormvloed op zee, én er komt vanuit Duitsland hoogwater in de rivieren op ons af? Dat is een nachtmerrie. Dan kan het water nergens heen en kunnen grote problemen ontstaan. Door inzet van het Volkerak-Zoommeer zijn we beter beschermd tegen overstromingen."

Parkeerplaats voor overtollig rivierwater

Vanaf 1 januari 2016 kan het Volkerak-Zoommeer worden ingezet om overtollig rivierwater op te vangen. Dit gebeurt bij extreem hoogwater op de grote rivieren in combinatie met een zware noordwesterstorm en stormvloed op zee. De Maeslantkering en Hartelkering in het Rotterdamse havengebied en de Haringvlietsluizen en Oosterscheldekering worden gesloten. Het rivierwater kan dan niet meer worden afgevoerd naar zee, waardoor het waterpeil in de rivieren stijgt. Op dat moment wordt de verbinding tussen het Volkerak-Zoommeer en het Hollands Diep opengezet, waardoor de waterberging vol stroomt. Het rivierwater wordt als het ware tijdelijk ‘geparkeerd’ totdat de storm gaat liggen en de zeeweringen weer open kunnen. Hierdoor worden extreme hoogwaterstanden op het Hollands Diep, Haringvliet en het Spui verlaagd en wordt gezorgd voor de veiligheid van het omliggende gebied. Om te voorkomen dat vanuit het Volkerak-Zoommeer het achterland vol stroomt, worden de sluizen, gemalen, in- en uitlaten langs het Volkerak-Zoommeer gesloten.

De kans dat de waterberging daadwerkelijk ingezet moet worden is erg klein: naar schatting eens in de 1430 jaar. De uitzonderlijke combinatie van zware westerstorm en hoge rivierwaterstanden door langdurige hevige regen komt maar zelden voor. Maar het kán volgend jaar al zijn, en daar zijn we vanaf nu goed op voorbereid.

Solidariteit

Dertien gemeenten, drie provincies, drie veiligheidsregio’s, drie waterschappen en Rijkswaterstaat zijn betrokken bij de inzet van de waterberging. Vandaag heeft minister Schultz namens het Ministerie van Infrastructuur en Milieu het inzetprotocol ondertekend. Hierin is vastgelegd welke handelingen organisaties en overheden op welk moment moeten verrichten, om de waterberging succesvol te laten verlopen. Met de waterberging en het inzetprotocol laten de provincies, gemeenten en andere instanties in Noord-Brabant, Zeeland en Zuid-Holland zien dat ze samenwerken en over grenzen heen kijken. Een mooi voorbeeld van solidariteit van de gebieden die te maken krijgen met de inzet van de waterberging.

Uitvoering

De waterschappen Brabantse Delta, Hollandse Delta en Scheldestromen en Rijkswaterstaat hebben de volgende werkzaamheden aan het Volkerak-Zoommeer uitgevoerd:

  • Het Volkerak-Zoommeer wordt omringd door 127 kilometer dijk waarvan 35 kilometer opnieuw is bekleed en één kilometer is verhoogd.
  • Negen sluizen, één gemaal, één in- en uitlaat zijn aangepast om bij inzet waterberging te kunnen functioneren.

Feiten en cijfers

  • Volkerak-Zoommeer is een afgesloten gebied van 8.300 hectare
  • Volkerak-Zoommeer kan 200 miljoen m3 extra water bergen. Dit zijn 80.000 olympische zwembaden.
  • Kans op noodzaak inzet waterberging: 1/1430 per jaar.
  • Na 2050 is de kans op het inzetten van de waterberging (door klimaatverandering) naar verwachting gemiddeld eens in 550 jaar.
  • Inzet van de waterberging zorgt voor verlaging van de maatgevende hoogwaterstand op het Haringvliet ter hoogte van Middelharnis met tien centimeter en op de Oude Maas bij Dordrecht met drie centimeter.

Ruimte voor de Rivier

De waterberging Volkerak-Zoommeer is één van de 34 projecten van het landelijk programma Ruimte voor de Rivier van Rijkswaterstaat. Door de inzet van het Volkerak-Zoommeer voor waterberging, worden vele honderdduizenden bewoners in Zuid-Holland beter beschermd tegen overstromingen.

De Nederlandse rivieren hebben steeds vaker te maken met hoge waterstanden. Ze krijgen meer regen- en smeltwater te verwerken, terwijl ze tussen de dijken maar weinig ruimte hebben. Hierdoor neemt de kans op overstromingen toe. Alleen dijkverhoging is onvoldoende om het toenemende overstromingsgevaar te keren. De waterstand in de rivieren moet omlaag. Daarom geven Rijkswaterstaat, waterschappen, gemeentes en provincies onze rivieren op ruim dertig plaatsen meer ruimte. Bijvoorbeeld door het verleggen van dijken, graven van nevengeulen en verdiepen van uiterwaarden. Op deze manier werken we samen aan de veiligheid van vier miljoen inwoners in het rivierengebied én aan een aantrekkelijke leefomgeving.

2015 was het piekjaar voor Ruimte voor de Rivier. 2016 wordt oogstjaar nummer twee. Op een enkel project na wordt onze waterveiligheidsklus dit jaar afgerond.