Geschiedenis van Brabantse Delta

Waterschap Brabantse Delta bestaat sinds 1 januari 2004. Toen zijn de waterschappen Scheldekwartier, Land van Nassau, Mark en Weerijs, Dongestroom, Hoogheemraadschap West-Brabant en het grondgebied van de gemeente Roosendaal samengegaan.

Sindsdien staan we samen sterk en werken we dagelijks aan onze waterschapstaken: veilige dijken en kades, schoon en gezond water, goed werkende rioolwaterzuiveringen én een waterpeil dat niet te nat en niet te droog is.

Een blik terug in de tijd

Nederland kende rond 1850 nog zo’n 3.500 waterschappen (ook wel polderbesturen genoemd). In 1950 waren dat er 2.500. Inmiddels zijn er nog 21 over. Brabantse Delta is er daar één van. Op deze pagina zie je de belangrijkste mijlpalen van vóór 2004. Zo wordt duidelijk hoe ons gebied groeide én hoe de strijd tegen het water begon.

Strijd tegen het water in de Middeleeuwen

Waar nu polders liggen, waren in de Middeleeuwen vooral veengronden en water. Boeren groeven grond af voor turf- en zoutwinning. In 1421 brak een woeste storm de dijken en veroorzaakte de Sint-Elisabethsvloed één van de zwaarste overstromingen uit onze geschiedenis. Grote delen van West‑Brabant kwamen onder water te staan. Daarna begon de lange weg terug: boeren bouwden de eerste terpen en dijken. Ook groeven en onderhielden ze sloten om water af en aan te voeren. Steeds meer land werd ingepolderd.

Een lappendeken aan polderbesturen

In 1458 verdeelden de Heren van Breda en Bergen op Zoom West-Brabant in grote en kleine polders. Elke polder kreeg een eigen bestuur. Zij zorgden voor afwatering, het onderhoud van dijken, sluizen en molens en later ook voor dijkbewaking. Tussen 1500 en 1600 groeide West-Brabant uit tot een lappendeken van polderbesturen en waterschappen. In de eeuwen daarna volgden fusies, afsplitsingen en nieuwe samenwerkingen.

Watersnoodramp 1953: noodklok waterveiligheid

Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakten dijken zwaar beschadigd en stroomde het water de polders in. Het herstel ging langzaam. In 1953 ging het helemaal mis. Een zware stormvloed en springtij zorgden voor enorme overstromingen in West-Brabant. 247 mensen kwamen om. Deze watersnoodsramp luidde de noodklok bij de Nederlandse overheid. Het was het startpunt voor grote veranderingen.

Nog geen drie weken na de ramp begon Nederland met de aanleg van de beroemde Deltawerken. Ook kwamen er strengere eisen voor besturen, polders en omliggende gebieden. De eerste waterschappen - zoals we ze nu kennen – werden een feit. Zij hadden vanaf toen een extra taak: dijkbeheer. In West-Brabant werd in 1953 het Hoogheemraadschap de Brabantse Bandijk opgericht, een voorganger van waterschap Brabantse Delta.

Jaren ’70 en ’80: opkomst van afvalwaterzuivering

Rond 1800 was het oppervlaktewater in Nederland nog redelijk schoon. Dat veranderde rond 1900 door de groei van steden en industrie. Pas in de loop van de 19de eeuw krijgen de eerste steden gesloten rioolkanalen. Het afvalwater werd vanaf dat moment via de riolering afgevoerd en direct ongezuiverd geloosd op beken, rivieren en kanalen. In achterbuurten, kleinere steden en dorpen gebeurde dat pas (ver) in de twintigste eeuw.

Pas rond 1970/1980 kwamen de eerste afvalwaterzuiveringen. Waterschappen kregen de taak om afvalwater te zuiveren voordat het terugstroomt naar de natuur. In West-Brabant heeft waterschap Brabantse Delta ondertussen 17 rioolwaterzuiveringsinstallaties.

Unie van Waterschappen

In 1927 verenigden de waterschappen zich in de koepelorganisatie Unie van Waterschappen. Deze vereniging behartigt de belangen van de waterschappen in Den Haag en Brussel. Daarnaast zorgt de Unie voor kennisuitwisseling en samenwerking tussen de waterschappen. Sinds 17 mei 2018 zijn er 21 waterschappen in Nederland.

Meer weten over onze geschiedenis?

Dat kan met een bezoek aan ons historisch archief. Hier bewaren we al eeuwenlang met veel zorg de documenten en objecten van het waterschap en zijn rechtsvoorgangers. Kijk op de pagina van het historisch archief voor meer informatie en maak een afspraak om de fysieke archiefstukken in te zien.

Of neem een kijkje in het boek 'Langs de rand van het zand.pdf dat Jan van den Noort in opdracht van waterschap Brabantse Delta schreef.