Beekherstel het Merkske

Het Merkske is een unieke en karakteristieke grensbeek die op sommige plekken daadwerkelijk de grens vormt tussen Nederland en Vlaanderen in de buurt van Castelré (gemeente Baarle-Nassau). In 2017 heeft het Vlaamse Maasbekken secretariaat, samen met provincie Antwerpen en waterschap Brabantse Delta, het initiatief genomen om een integraal waterproject (IWP) het Merkske te starten voor het stroomgebied van het Merkske. Een onderdeel van het IWP is een beekherstelproject. Hierbij bereiden de partners maatregelen voor om te werken aan een goede (ecologische) waterkwaliteit van het Merkske.

Aanpak

In de aanpak van het beekherstelproject passen de partners het principe ‘Bouwen met Natuur’ toe. In plaats van grootschalige graafwerkzaamheden en andere technische ingrepen maken de partijen zoveel mogelijk gebruik van natuurlijke processen. Een voorbeeld daarvan is het neerleggen  van boomstronken, stammen en takkenbossen in de beek. Het voordeel daarvan is dat er verschil in stroomsnelheden ontstaan. Die natuurlijke materialen zijn ideaal voor vissen en andere (water)dieren om voedsel te vinden en als schuilplek. Een andere voorbeeld is het aanbrengen van beplanting langs de beek. Die zorgt in de zomer voor schaduw waardoor de temperatuur van het water niet te ver oploopt. Dat is gunstig voor het waterleven. Andere manieren van onderhoud dragen bij aan een grotere diversiteit aan natuur in en om de beek.

Resultaat

Doel van dit project is het verbeteren van de ecologische waterkwaliteit van deze karakteristieke grensbeek. Dat is een belangrijke voorwaarde voor het behalen van de doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water. Het neerleggen van onder andere bomen en takkenbossen vertraagt de stroming in de beek. Daardoor houdt de beek meer water vast. Daar profiteert de natuur in de omgeving ook van.

Wat merk jij er van?

De takkenbossen in de beek zijn voor jou misschien een vreemd gezicht. Maar we leggen ze daar neer om de natuur in en om de beek te versterken. En op deze manier houden we meer water vast. Voor datzelfde doel gaan we in het najaar als proef ook op een andere manier maaien. We laten meer begroeiing staan. Daardoor verandert ook het zicht op de beek.

Samenwerking

Samenwerking bij dit project is het sleutelwoord, zowel bij het beekherstel als bij het hele Integraal waterproject het Merkske. Aan Vlaamse zijde betreft het onder andere de provincie Antwerpen, Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), rioolbeheerders, gemeenten en natuurorganisaties zoals Natuurpunt en Boerenbond. Vanuit Nederland zijn Staatsbosbeheer, ZLTO en natuurverenigingen belangrijke partners. Op de website www.integraalwaterbeleid.be is meer informatie te vinden over dit integraal waterproject het Merkske.

Planning

Na de gezamenlijke planvorming en opzet van de financiering van het project, staat de start van de proeven van het beekherstelproject in 2022 gepland. Afronding van het project is voorzien voor 2025.

Locatie

Het Merkske stroomt ten zuiden van Hoogstraten en Baarle-Nassau/Baarle-Hertog. Het Merkske, met een lengte van ongeveer 17 kilometer, vormt op sommige plaatsen ook letterlijk de grens tussen Vlaanderen en Nederland.