Winterschool Droogte: het einde van maakbaarheid in zicht?
Op 2 maart vond de tweede editie van de Winterschool plaats op Landgoed Bouvigne. Na een eerdere bijeenkomst over extreme neerslag richtte deze editie zich op droogte: een sluipend probleem met grote gevolgen voor onze regio.
Droogte neemt toe en extremen worden sterker
De avond werd geopend door dijkgraaf Joris Bengevoord. Hij benadrukte dat droogte geen tijdelijk verschijnsel is, maar een structurele opgave. We krijgen niet alleen vaker te maken met extreme buien, maar ook met langere perioden van droogte.
Keynote spreker Niko Wanders, universitair hoofddocent hydrologische extremen aan de Universiteit Utrecht, nam de aanwezigen mee in de cijfers en trends. Watertekorten kunnen in de toekomst gemiddeld met 15% toenemen. Een droogte die nu eens in de 40 jaar voorkomt, kan richting eens per 15 jaar gaan. Ook andere weersextremen, zoals hevige neerslag, worden sterker. De onderliggende cijfers zijn terug te vinden op www.droogteportaal.nl.
De grondwaterstanden staan momenteel al lager dan normaal. Juist het voorjaar is belangrijk om onze watervoorraad aan te vullen voor de zomer. Dat maakt de huidige situatie extra zorgelijk.
Gevolgen voor landbouw, natuur en drinkwater
Droogte heeft brede gevolgen voor onze regio. Oogsten kunnen verminderen, de waterkwaliteit verslechtert en bodemdaling neemt toe. Ook de scheepvaart ondervindt hinder en de druk op drinkwater en industrie groeit.
Volgens Niko Wanders zijn er drie manieren om met deze ontwikkeling om te gaan: voorkomen, aanpassen of accepteren. In de praktijk zal het een combinatie van deze strategieën moeten zijn.
Water en bodem sturend
In zijn reflectie plaatste Dolf Kern, coördinerend adviseur zoetwater bij de Staf Deltacommissaris, de opgave in nationaal perspectief. Nederland heeft een sterke uitgangspositie, maar de grenzen van het watersysteem komen in zicht. Dat vraagt om duidelijke keuzes: water en bodem moeten daadwerkelijk sturend worden bij ruimtelijke ontwikkelingen.
Vanuit de praktijk bracht Angelique Huijben-Pijnenburg (raad ZLTO Brabant) het perspectief van de landbouw in. Voor boeren is droogte geen theoretisch vraagstuk, maar dagelijkse realiteit. Zij wees erop dat in landen als Spanje watercoöperaties gezamenlijk investeren in buffers om risico’s te beperken. Ook in onze regio zijn samenwerking en heldere keuzes noodzakelijk om toekomstbestendig te kunnen werken.
Een samenlevingsvraagstuk
Aan de hand van scherpe stellingen werd het gesprek gevoerd over het begrenzen van onze watervraag, het benaderen van droogte als samenlevingsvraagstuk, de waarde én beperkingen van pilots en het organiseren van eigenaarschap.
In haar slotreflectie benadrukte dagelijks bestuurslid Rian Govers-Gabriëls dat droogte geen tijdelijk verschijnsel is, maar een blijvende opgave. Het vraagt om structurele keuzes, samenwerking en bewustwording in de samenleving.
Structurele keuzes nodig
De avond maakte duidelijk dat droogte een systeemvraagstuk is dat alle partijen raakt. Overheden, landbouw, bedrijven en inwoners zullen samen moeten bepalen hoe we onze ruimte inrichten en hoe we omgaan met water.
Als hulpmiddel daarbij heeft waterschap Brabantse Delta een praatplaat ontwikkeld met een ruimtelijk beeld van water en bodem sturend. Senior beleidsadviseur Yvonne de Hond lichtte deze toe aan de aanwezigen.
De Winterschool bood ruimte voor kennisdeling, reflectie en een open gesprek over deze gezamenlijke uitdaging.
Dank aan alle sprekers, panelleden en aanwezigen voor hun bijdrage. Dank ook aan Teun Meulenpas, die beide Winterschool-avonden heeft voorgezeten.